Van paardenmiddel tot paardendokter

Tentoonstelling over de geschiedenis van de paardengeneeskunde

Als stad van het paard nam Waregem het initiatief voor het erfgoedproject ‘Van
paardenmiddel tot paardendokter’, een tentoonstelling over de evolutie in de paardengeneeskunde en het ontstaan van het veterinair
onderwijs.

Bouckaert
De geschiedenis van de Waregemse familie Bouckaert is een mooi voorbeeld van hoe het veeartsenberoep zich ontwikkelde, van de niet-gediplomeerde paardenmeester of hoefsmid-veearts tot de dierenarts-universiteitsprofessor. Vele eeuwen waren er in deze familie paardenfokkers, hoefsmeden, dierenartsen en chirurgen aan het werk.

Paardenmiddel
Een andere interessante invalshoek vormden de zogenaamde ‘paardenmiddelen’. Vóórdat de dierengeneeskunde een echte wetenschap werd, was de volksveeartsenijkunde erg belangrijk. Men geloofde sterk in allerhande kruidenmengsels, bezweringsformules en heiligenaanroepingen. Die zouden de zieke dieren beschermen of zelfs genezen. Elixir was lang een populair middel tegen koliek (buikpijn) bij paarden. De heiligen Brigida en Sint-Elooi werden aanroepen bij de behandeling van dierenziekten en waren dan ook graag gezien in paardenmiddens. Het influisteren van bezweringsformules was minstens even populair voor hetzelfde doel.

Wetenschap wint
Aanvankelijk hadden de landbouwers maar weinig vertrouwen in de gediplomeerde veeartsen. Ze oordeelden dat ze te veel boekenwijsheid bezaten en weinig praktisch waren ingesteld. Hierdoor bleven heel wat volksgebruiken dan ook doorleven tot in de 20e eeuw.
De tentoonstelling schonk daarnaast ook aandacht aan het wetenschappelijke aspect van de diergeneeskunde. Er werden unieke stukken getoond uit de collecties van de faculteiten diergeneeskunde van Utrecht en Gent: de binnenkant van een paardenhoef, vaatafgietsels die wel kunstwerken lijken, vreemde instrumenten uit vorige eeuw, een doorgesneden paardenhoofd, een volledig paardenskelet en nog veel meer.

Film en boek
Naar aanleiding van dit project werd een film samengesteld, waarin interviews met oud-dierenartsen en oud-professoren afgewisseld werden met archiefbeelden uit de jaren ‘50 en ’60.
Ter gelegenheid van de tentoonstelling stelde het stadsarchief van Waregem ook het boek ‘Van paardenmiddel tot paardendokter’ samen. Dit boek is nog te koop, het kost 10 euro. 

Projectpartners
Dit project werd georganiseerd door het stadsarchief van Waregem met medewerking van internationale partners. Een overzicht van de projectpartners vind je hier.

Tentoonstelling praktisch
De tentoonstelling was te zien in Waregem van 15 april tot en met 15 mei, tijdens de Gentse Feesten stond de tentoonstelling opgesteld in de Aula van de Gentse Universiteit.

 

 

 

 

 

Het Waregemse stadsarchief is een Erkend Cultureel Archief.

Dit label werd in juli 2012 aan Waregem uitgereikt door de Vlaamse overheid.